Η δράση του Κυπριακού Φοιτητικού Κινήματος κατά την Περίοδο της Χούντας

Η 17η Νοεμβρίου 1973 έχει σημαδέψει ανεξίτηλα τη σύγχρονη ιστορία του Ελληνισμού. Το Πολυτεχνείο, η αντίσταση δηλαδή της φοιτητικής νεολαίας, αποτελεί το αποκορύφωμα των αγώνων του συνόλου του ελληνικού λαού ενάντια στη χούντα των συνταγματαρχών και κάθε επέτειος αποτελεί αφορμή να τιμήσουμε τους πρωταγωνιστές του αλλά και να αντλήσουμε πολύτιμα διδάγματα.

Το Πολυτεχνείο, υπήρξε η αρχή του τέλους της ανατροπής ενός ανελεύθερου και φασιστικού καθεστώτος που πρόλαβε ωστόσο, δυστυχώς, να βυθίσει την πατρίδα μας στο αίμα. Το προδοτικό πραξικόπημα της Χούντας των Αθηνών και της ΕΟΚΑ Β' άνοιξε τις κερκόπορτες στον τούρκο εισβολέα που μέχρι σήμερα κατέχει εδάφη της Κυπριακής Δημοκρατίας και καταπατά τα ανθρώπινα δικαιώματα των κύπριων πολιτών.

Για την ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ, ο αγώνας ενάντια στο φασισμό της Χούντας των Αθηνών και των σχεδίων της για ανατροπή της εκλεγμένης κυβέρνησης του Εθνάρχη Μακαρίου, είναι ιστορικής σημασίας καθώς ήταν ο σπόρος για την ίδρυση της παράταξης μας. Με την επιβολή της δικτατορίας στην Ελλάδα, τον Απρίλιο του 1967, η Χούντα επεδίωξε να απλώσει τα πλοκάμια της ώστε να ελέγξει διάφορες μορφές κοινωνικής και συλλογικής οργάνωσης, ώστε να επιβάλει παντού το φασιστικό έλεγχο. Μεταξύ άλλων, η Χούντα αποφάσισε να θέσει υπό τον έλεγχό της και το κυπριακό φοιτητικό κίνημα, έχοντας εντάξει στους στόχους της την ανατροπή της νόμιμα εκλεγμένης κυβέρνησης του Εθνάρχη Μακάριου.

Έτσι, η Χούντα διόρισε στην ηγεσία των φοιτητικών ενώσεων (ΕΦΕΚ, ΟΕΦΕΚ) άτομα που προέρχονταν από συγκεκριμένες φοιτητικές παρατάξεις οι οποίες αυτοχαρακτηρίζονταν ως «ενωτικές». Αυτά τα άτομα λειτουργούσαν ως εντολοδόχοι της Χούντας, παρακολουθώντας και καταγράφοντας τις κινήσεις και τις απόψεις των συμφοιτητών τους και δίνοντας αναφορά στα όργανα της Χούντας. Το κυπριακό φοιτητικό κίνημα τελούσε υπό των έλεγχο των στρατιωτικών δικτατόρων της Αθήνας και κατ' επέκταση των ξένων πατρόνων τους και λειτουργούσε ως φυτώριο αντιδραστικών στοιχείων που οργανώνονταν για να προκαλέσουν αποσταθεροποίηση στην Κύπρο και ως προθάλαμος για ένταξη στην τρομοκρατική οργάνωση ΕΟΚΑ Β'. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί ο Λευτέρης Παπαδόπουλος, αρχηγός της ΕΟΚΑ Β μετά το θάνατο του Γρίβα, τον Ιανουάριο του 1974.

Οι δημοκρατικά σκεπτόμενοι φοιτητές αποφάσισαν να αντιδράσουν σε αυτή την κατάσταση. Οι δημοκράτες φοιτητές που δεν ανέχονταν τον περιορισμό των ελευθεριών τους αποφάσισαν να οργανωθούν και να αντιδράσουν, ιδρύοντας μια δημοκρατική φοιτητική παράταξη που να μπορεί να σταθεί εμπόδιο σε αυτούς τους κύκλους και να αγωνιστεί για την ελευθερία και τη δημοκρατία. Η Δημοκρατική Παράταξη Κυπρίων Φοιτητών ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ιδρύθηκε σε μία ιστορική περίοδο που η δημοκρατική έκφραση ήταν απαγορευμένο αγαθό. Η ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ιδρύθηκε για να στεγάσει τους φοιτητές που αντιτασσόμενοι στο φασισμό της Χούντας των Αθηνών και στον τραμπουκισμό των εκπροσώπων τους στο φοιτητικό κίνημα διεκδικούσαν την ελευθερία της σκέψης και της έκφρασης.

Κατά την περίοδο της στυγνής δικτατορίας στην Ελλάδα, οι φοιτητές της ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ αγωνίστηκαν μαζί με την μεγάλη πλειοψηφία των ελλήνων φοιτητών μέχρι τέλους για την διεξαγωγή δημοκρατικών εκλογών καθώς επίσης για την κατοχύρωση των ακαδημαϊκών ελευθεριών, του πανεπιστημιακού ασύλου και της ανακλήσεως όλων των καταπιεστικών νόμων και διαταγμάτων. Μάλιστα, πάρα πολλές φορές βρέθηκαν αντιμέτωποι με τον χουντικό στρατό καθώς οι δημοκράτες φοιτητές τελούσαν υπό συνεχή παρακολούθηση.

Ωστόσο, έχουμε χρέος έναντι στην ιστορία να γνωρίζουμε πως ο αγώνας του πολυτεχνείου δεν συντελέστηκε από το σύνολο του Κυπριακού Φοιτητικού Κινήματος. Έγγραφα από το αρχείο της ΕΦΕΚ Αθηνών αποδεικνύουν πως η «ηγεσία» του κυπριακού φοιτητικού κινήματος, καθ' όλη τη διάρκεια της δικτατορίας, είχε υπηρετήσει με αφοσίωση το καθεστώς. Για το ρόλο της ελεγχόμενης από τη χούντα ΟΕΦΕΚ, αναφέρεται ο ίδιος ο Λευτέρης Παπαδόπουλος, σε έκθεσή του, ημερομηνίας 28 Μαρτίου 1969, που υπέβαλε στο τοπικό κλιμάκιο της ελληνικής ΚΥΠ στη Λευκωσία. Ο Λευτέρης Παπαδόπουλος, αφού περιγράφει τις σχέσεις και τις διασυνδέσεις του με τον πρώην διοικητή της ΚΥΠ και αρχηγό του ΙΔΕΑ Αλέξανδρο Νάτσινα, με σκοπό τον έλεγχο του φοιτητικού κινήματος, αναφέρει τα εξής:

• "Εκδηλωθείσης της επαναστάσεως της 21ης Απριλίου ετέθην αυθημερόν εις την διάθεσιν της. Και ούτω: Την 28/4/67 το 7ον ΕΓ/ΓΕΣ μοι διέθεσεν λεωφορείον, σίτισιν και διαμονήν εις στρατιωτικούς καταυλισμούς διά τριακονταμελή ομάδα Κυπρίων φοιτητών. Περιωδεύσαμεν επί πενθήμερον συνθηματολογούντες υπέρ της Επαναστάσεως".

Μεταξύ των επιτευγμάτων του, ο Λευτέρης Παπαδόπουλος, περιγράφει στην έκθεση του και το εξής:

• "Κατά την αυτήν περίοδον παρέδωσα εις το 2ον ΕΓ/ΣΔΑ τα αρχεία των ΟΕΦΕΚ-ΕΦΕΚ, παρέχων ταυτοχρόνως πάσαν δυνατήν εξυπηρέτησιν προς εκκαθάρισιν των". Η Στρατιωτική Διοίκηση Αθηνών "εκτιμώσα τας παντοειδείς προς την Επανάστασιν υπηρεσίας" του, του παραχώρησε "δελτίον ταυτότητος του 2ου ΕΓ/ΣΔΑ υπ' αριθμόν 16 δι' ου εκαλούντο "Άπασαι αι Πολιτικαί, Στρατιωτικαί και Αστυνομικαί Αρχαί όπως μοι παρέχωσι πάσαν δυνατήν εξυπηρέτησιν προς επιτυχίαν του έργου μου"".

Ο Λ. Παπαδόπουλος παραχώρησε στην ασφάλεια ονομαστικό κατάλογο των Κυπρίων φοιτητών στις ανατολικές χώρες. Παραχώρησε επίσης στο 2ο Γραφείο της Στρατιωτικής Διοίκησης Αθηνών τους αριθμούς 200 διαβατηρίων Κυπρίων φοιτητών, στις πιο πάνω χώρες.

Στις 28 Νοεμβρίου 1973, τρεις μέρες μετά το πραξικόπημα του Ιωαννίδη, η ΟΕΦΕΚ συνεχάρη το νέο καθεστώς. Την ίδια μέρα τα μέλη της ΕΦΕΚ απέστειλαν τηλεγράφημα στον Ιωαννίδη όπου ανέφεραν τα εξής:

• "συγχαίρομεν ολοψύχως διά την υπό την ηγεσίαν σας επιτυχίαν της νέας επαναστάσεως".

Αφού επέκριναν τον Παπαδόπουλο, ο οποίος τους απέλασε, έκλεισαν το τηλεγράφημά τους, ως εξής:

• "Ταξίαρχε, είμεθα παρά το πλευρόν σας. Οι απανταχού της γης Έλληνες Κύπριοι φοιτηταί τους οποίους εμείς εκπροσωπούμεν σας συμπαρίστανται ολοψήχως. "

Όπως έχουμε προαναφέρει, το φοιτητικό κίνημα τελούσε υπό τον έλεγχο της Χούντας των Συνταγματαρχών. Εκείνη την περίοδο, η ΕΦΕΚ Αθήνας είχε πολύ διαφορετικές ασχολίες από αυτές που έχει σήμερα. Τότε, στα γραφεία της ΕΦΕΚ, δεν συζητούσαν για τη διαφώτιση για το εθνικό μας θέμα, δεν συζητούσαν για την προβολή της κυπριακής παράδοσης, δεν συζητούσαν για την προώθηση λύσεων στα φοιτητικά προβλήματα. Τότε, στα γραφεία της ΕΦΕΚ του ΔΡΑΣΙΣ, κάποιοι συζητούσαν πώς να σκοτώσουν τον Πρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας και συνωμοτούσαν για την επίτευξη αυτού το σκοτεινού στόχου.

Συγκεκριμένα, ένας εκ των καταδικασθέντων από την κυπριακή δικαιοσύνη για τη δολοφονική απόπειρα εναντίον του Εθνάρχη Μακαρίου, περιγράφει τα εξής σε βιβλίο του που εκδόθηκε το 1985, τα οποία διαδραματίστηκαν τον Ιανουάριο/ Φεβρουάριο του 1970:

• «Πήγα στην ΕΦΕΚ και βρήκα τον Χριστίδη. Κρατούσα σκόπιμα μιαν εφημερίδα. Υπήρχεν η είδηση ότι ο Μακάριος στις 16.1.1970 ερχόμενος από τις Αφρικάνικες χώρες θα στάθμευε στην Αθήνα για δυο μέρες. Εισηγήθηκα στον Χριστίδη αντιπροσωπεία της ΕΦΕΚ να συναντηθεί μαζί με τον Μακάριο, για να του εκθέσει διάφορα φοιτητικά προβλήματα, καθώς και υπόμνημα για το Εθνικό θέμα.

Άδραξα την ευκαιρία και τηλεφώνησα αμέσως στην Κυπριακή Πρεσβεία. Ο υπεύθυνος της πρεσβείας υποσχέθηκε ότι μόλις ο Μακάριος έφθανε στην Αθήνα, θα έκλειε ραντεβού με την αντιπροσωπεία της ΕΦΕΚ, στο ξενοδοχείο «Μεγάλη Βρετανία». Μάλιστα εξέφρασεν ευαρέσκεια για της απόφασή μας. Συμφωνήσαμε να μας τηλεφωνήσει την ημέρα και ώρα.

Η μέρα πλησίαζε. Ετοίμασα σ' ένα χαρτί της ΕΦΕΚ τα προβλήματα των φοιτητών. Σ' ένα άλλο χαρτί ετοίμασα υπόμνημα για το Εθνικό θέμα. Μ' αυτά τα δύο έγραφα επρόκειτο να πείσω ακόμη δυο-τρεις του συμβουλίου της ΕΦΕΚ να με συνοδεύσουν στη συνάντηση με τον Μακάριο.

Βεβαιώθηκα πλέον ότι ο Μακάριος ερχόταν στην Αθήνα στις 16.1.1970. Πήγα ακόμη μια φορά και εξασκήθηκα στη σκοποβολή. Η εκτέλεση θα γινόταν εξ επαφής. Την ώρα που θα φιλούσα στο χέρι του Μακαρίου.»

Τελικά, αυτή η απόπειρα δολοφονίας του Εθνάρχη Μακαρίου που οργανώθηκε στα γραφεία της ΕΦΕΚ Αθήνας δεν πραγματοποιήθηκε στο χρόνο και στον τόπο που αρχικά προγραμματίστηκε. Αλλά πραγματοποιήθηκε λίγες εβδομάδες αργότερα, με κοινούς συντελεστές, στις 8 Μαρτίου 1970, όταν ομάδα δολοφόνων κατέρριψε το ελικόπτερο επί του οποίου επέβαινε ο Αρχιεπίσκοπος Μακάριος κατευθυνόμενος προς τη Μονή Μαχαιρά για το ετήσιο μνημόσυνο του Υπαρχηγού της ΕΟΚΑ Γρηγόρη Αυξεντίου.

Κάτω από αυτές τις συνθήκες ιδρύθηκε και αγωνίστηκε η ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ. Σήμερα, 37 χρόνια μετά το Πολυτεχνείο παραμένει αδικαίωτο, γιατί αδικαίωτη παραμένει η Κύπρος. Η δικαίωση του Πολυτεχνείου περνά μέσα από την απελευθέρωση και την επανένωση της Κύπρου. Η δικαίωση του Πολυτεχνείου περνά μέσα από την αποκατάσταση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των βασικών ελευθεριών όλων των Κυπρίων. Ο αγώνας των φοιτητών του πολυτεχνείου πρέπει να ενδυναμώνει την αγωνιστική μας διάθεση και να ενισχύει το δικό μας αγώνα για απελευθέρωση και επανένωση της Κύπρου, στη βάση μια δίκαιης, βιώσιμης και λειτουργικής λύσης.