Φοιτητική Χορηγία

Φοιτητική Χορηγία: Την κερδίσαμε με αγώνες. Δεν απεμπολούμε τα κεκτημένα μας.

«Πολιτεία που δεν έχει σαν βάση της την παιδεία, είναι οικοδομή πάνω στην άμμο»
Αδαμάντιος Κοραής

Η απόφαση του Υπουργείου Οικονομικών

«Αυτοί που μελέτησαν προσεχτικά τον τρόπο διακυβέρνησης των ανθρώπων, πρέπει να έχουν πεισθεί, πως η τύχη των εθνών εξαρτιέται από την εκπαίδευση των νέων...»
Αριστοτέλης

Η συμπερίληψη στα κυβερνητικά μέτρα οικονομικής εξυγίανσης της απόφασης για μείωση και περικοπή της φοιτητικής χορηγίας από μερίδα φοιτητών, σηματοδοτεί κοινωνική αναλγησία και έλλειμμα ενδιαφέροντος για την ενίσχυση της σπουδάζουσας νεολαίας. Το Υπουργείο Οικονομικών, αγνοώντας τις ανησυχίες και τις ανάγκες του φοιτητή, προχώρησε στη λήψη ενός απαράδεκτου, αντινεανικού και αντιδραστικού μέτρου, σε βάρος μιας ευαίσθητης κοινωνικής ομάδας. Εν ολίγοις, το Υπουργείο Οικονομικών αποφάσισε απροκάλυπτα και ανερυθρίαστα να πλήξει καίρια το κοινωνικό κράτος.

Σίγουρα, κανείς δεν ανέμενε από την Κυβέρνηση Χριστόφια να υλοποιήσει την προεκλογική εξαγγελία της για αύξηση της φοιτητικής χορηγίας σε περίοδο παγκόσμιας χρηματοοικονομικής κρίσης. Όμως, κανείς δεν ανέμενε από μια «φιλολαϊκή» Κυβέρνηση να μετακυλήσει προκλητικά το κόστος της κρίσης στους ώμους των φοιτητών, στο όνομα μιας δήθεν στοχευμένης πολιτικής. Η στόχευση της φοιτητικής χορηγίας και η εισαγωγή κοινωνικοοικονομικών κριτηρίων μπορούν να γίνουν αποδεκτά μόνο εάν αυτά λειτουργήσουν προς όφελος του φοιτητή και όχι σε βάρος του. Δηλαδή εάν με τη στόχευση αυξηθεί η χορηγία για τους φοιτητές με περισσότερες ανάγκες, χωρίς ωστόσο να μειώνεται το ύψος της βασικής χορηγίας για κανέναν. Εξάλλου, ως θέση αρχής, οι κοινωνικές παροχές δεν περικόπτονται αλλά επεκτείνονται.

Ιδιαίτερα προκλητικός είναι και ο τρόπος με τον οποίο παραπλανήθηκαν οι φοιτητές αφού για αρκετό καιρό διαβεβαιώνονταν επισήμως ότι δεν τίθεται θέμα μείωσης της φοιτητικής χορηγίας. Συγκεκριμένα, ο Υπουργός Παιδείας και Πολιτισμού, κ. Ανδρέας Δημητρίου, στις 19 Ιανουαρίου 2010, σε συνάντηση που είχε με την Φοιτητική Ένωση του Πανεπιστημίου Κύπρου διαβεβαίωσε τους φοιτητές ότι «δεν τίθεται θέμα αποκοπής της φοιτητικής χορηγίας». Ο εμπαιγμός των φοιτητών είχε συνέχεια αφού στις 11 Φεβρουαρίου 2010 εκδόθηκε ανακοίνωση του Υπουργείου Οικονομικών η οποία διακήρυττε ότι η Κυβέρνηση «δεν έχει λάβει καμία απόφαση ούτε για αποκοπή, ούτε για κατάργηση της φοιτητικής χορηγίας». Μάλιστα, στις 19 Φεβρουαρίου ο ίδιος ο Υπουργός Οικονομικών, κ. Χαρίλαος Σταυράκης σε συνάντηση που είχε με την ΠΟΦΕΝ διαβεβαίωσε τους φοιτητές πως όχι μόνο «δεν έχει ληφθεί καμιά πολιτική απόφαση» και πως «δεν υπάρχουν προθέσεις για περικοπές» αλλά και ότι «θα υπάρξει αύξηση της χορηγίας μόλις το επιτρέψουν οι συνθήκες». Δυστυχώς, αυτή η ρητορική διήρκησε μέχρι την ολοκλήρωση των φοιτητικών εκλογών, εξυπηρετώντας προφανείς και «στοχευμένες» μικροπαραταξιακές σκοπιμότητες.

Οι φοιτητές αποτελούν μια ευαίσθητη κοινωνική ομάδα που θα έπρεπε να βρίσκεται στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος της πολιτείας, υποστηριζόμενη και ενισχυόμενη με κάθε δυνατό τρόπο. Η επίθεση στο κεκτημένο δικαίωμα της φοιτητικής χορηγίας πλήττει το κοινωνικό κράτος και καταδεικνύει την ανεπάρκεια ορθής διαχείρισης της οικονομικής κρίσης. Η καλύτερη μορφή αντιμετώπισης της οικονομικής κρίσης θα ήταν η επένδυση στους νέους, η επένδυση στο ανθρώπινο κεφάλαιο και η επένδυση στην εξειδικευμένη γνώση. Δυστυχώς, φαίνεται να συμβαίνει ακριβώς το αντίθετο.

Γιατί πρέπει το Κράτος να επιχορηγεί το κόστος σπουδών στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση;

«Η παιδεία, σαν την πλούσια χώρα, παράγει όλα τα αγαθά»

Σωκράτης

Η φοίτηση στην τριτοβάθμια εκπαίδευση δημιουργεί τόσο προσωπικό όσο και κοινωνικό όφελος. Για το άτομο, η φοίτηση στην τριτοβάθμια εκπαίδευση συνεπάγεται ενίσχυση των δυνατοτήτων οικονομικής, κοινωνικής και πολιτισμικής ανέλιξης. Ταυτόχρονα, η εκπαίδευση αποτελεί κοινωνική επένδυση γιατί βοηθά ουσιαστικά στην ανάπτυξη του ανθρώπινου κεφαλαίου, για την περαιτέρω ανάπτυξη της ίδιας της κοινωνίας. Το πανεπιστήμιο αποτελεί χώρο παραγωγής γνώσης και δημιουργίας εμπειρογνωμοσύνης, και συνεπώς, μέσο αναβάθμισης του ανθρώπινου δυναμικού που απαιτείται για την οικονομική, κοινωνική και πολιτισμική ανάπτυξη του τόπου. Επομένως, η κρατική χρηματοδότηση των σπουδών στην τριτοβάθμια εκπαίδευση αποτελεί πολύ σωστή επένδυση αφού μέσα από αυτή προκύπτει όφελος τόσο για τα άτομα που σπουδάζουν όσο και για την κοινωνία γενικότερα.

Το ιστορικό της Φοιτητικής Χορηγίας

1996
Οι διαχρονικοί αγώνες του φοιτητικού κινήματος, μέσα από την ΠΟΦΝΕ και την ηγεσία της ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗΣ, για επιχορήγηση των σπουδών στην τριτοβάθμια εκπαίδευση ξεκινούν να αποδίδουν καρπούς. Τον Απρίλιο του 1996, παραχωρείται για πρώτη φορά φορολογική ελάφρυνση στις οικογένειες με παιδιά που φοιτούσαν στα δημόσια πανεπιστήμια της Κύπρου. Συγκεκριμένα, κάθε οικογένεια που λόγω εισοδήματος ήταν υποχρεωμένη να καταβάλλει φόρο εισοδήματος στο Κράτος, τύγχανε φορολογικής ελάφρυνσης ύψους 500 λιρών (854.30 ευρώ) για κάθε παιδί το οποίο φοιτούσε σε εκπαιδευτικό ίδρυμα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στην Κύπρο.

Οι πιέσεις του Φοιτητικού κινήματος με πρωτοστάτη την ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ συνεχίστηκαν με στόχο να τύχουν επιχορήγησης και οι σπουδαστές που φοιτούσαν σε εκπαιδευτικά ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στο εξωτερικό. Οι πιέσεις του οργανωμένου Φοιτητικού Κινήματος και της ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗΣ ήταν τέτοιες, που τρεις μήνες μετά, τον Ιούλιο του 1996, επέφεραν την ψήφιση του «Περί Παροχής Ειδικών Χορηγιών Νόμου» (Ν.77(Ι)1996), ο οποίος προνοούσε την καταβολή του ποσού των 1000 λιρών ετησίως σε κάθε οικογένεια, για κάθε παιδί που φοιτούσε στο εξωτερικό, και επιπρόσθετη ετήσια χορηγία ύψους 200 λιρών και 400 λιρών ετησίως για κάθε τυφλό φοιτητή και για κάθε φοιτητή πολύτεκνης οικογένειας αντίστοιχα.

1998
Ωστόσο, κατά την εφαρμογή των δύο νόμων παρουσιάστηκαν ορισμένες ελλείψεις σε σχέση κυρίως με τρεις άξονες, τους δικαιούχους, το ύψος της χορηγίας και τη διάρκεια της επιδότησης. Έτσι, οι πιέσεις του Φοιτητικού Κινήματος και της ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ για ενίσχυση του θεσμού της φοιτητικής χορηγίας επικεντρώθηκαν κυρίως προς τρεις κατευθύνσεις: την διεύρυνση των δικαιούχων, την αύξηση της χορηγίας και την επέκταση της διάρκεια της επιδότησης.

Συγκεκριμένα, αυτή τη χρονιά γίνεται τροποποίηση της νομοθεσίας σε σχέση με το ύψος της φοιτητικής χορηγίας. Ο νόμος τροποποιήθηκε έτσι ώστε οι οικογένειες που κατέβαλλαν δίδακτρα για τις σπουδές των παιδιών τους να δικαιούνταν επιπρόσθετη ειδική χορηγία ίση με το 50% των διδάκτρων, με μέγιστο όμως ποσό επιχορήγησης τις 500 λίρες για κάθε ακαδημαϊκό έτος της κανονικής διάρκειας σπουδών του κάθε φοιτητή (Ν.10(Ι)/1998, άρθρο 3(α)).

1999
Η ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ διεκδικεί επέκταση των δικαιούχων έτσι ώστε αντί φοροαπαλλαγής, να λαμβάνουν την φοιτητική χορηγία και οι σπουδαστές που φοιτούν σε εκπαιδευτικά ιδρύματα της Κύπρου, προτείνοντας την παροχή χορηγίας ίσης με όσους φοιτούν στο εξωτερικό. Εμπόδιο στο αίτημα του φοιτητικού κινήματος στέκεται η κυβέρνηση Γλαύκου Κληρίδη και ο τότε Υπουργός Παιδείας και Πολιτισμού, κ. Ουράνιος Ιωαννίδης, ο οποίος προτείνει μειωμένη χορηγία 500 λιρών.

Το φοιτητικό κίνημα και η ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ, με μαζικές κινητοποιήσεις έξω από το Προεδρικό, ενημερώνουν την κοινή γνώμη για τα αιτήματα των φοιτητών και ασκούν πολιτική πίεση προς την Κυβέρνηση. Η ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ πετυχαίνει ψήφιση της πρότασής της στη Γενική Συνέλευση της Φοιτητικής Ένωσης του Πανεπιστημίου Κύπρου, την ίδια ώρα που η Πρωτοπορία επιτίθεται κατά της Γενικής Συνέλευσης και με ανακοίνωσή της καταδικάζει της κινητοποιήσεις, λειτουργώντας ως παράρτημα της Κυβέρνησης Κληρίδη.

Οι πιέσεις του Φοιτητικού Κινήματος είχαν ως αποτέλεσμα να τροποποιηθεί o βασικός νόμος σε δυο σημεία, διευρύνοντας τον κύκλο των δικαιούχων και αυξάνοντας το ύψος της χορηγίας. Έτσι, στους δικαιούχους προστέθηκαν οι κύπριοι που φοιτούσαν σε Σχολές Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης στην Κύπρο και οι φοιτητές που δεν είχαν κυπριακή υπηκοότητα, οι οποίοι ωστόσο, αποφοίτησαν από σχολείο Μέσης Εκπαίδευσης στην Κύπρο, και των οποίων τουλάχιστον ο ένας από τους δυο γονείς ζει και εργάζεται στην Κύπρο. Με τον ίδιο νόμο αυξήθηκε το ύψος της χορηγίας για τυφλούς φοιτητές από £200 σε £400 και για παιδιά πολυμελών οικογενειών από £400 σε £500 (Ν.116(Ι)/1999, άρθρο 3(α)(1)(α-δ)).

Τον ίδιο χρόνο γίνεται δεύτερη τροποποίηση του νόμου, η οποία αφορά τη διάρκεια επιδότησης, σύμφωνα με την οποία εγκρίνεται παράταση της επιδότησης μέχρι δυο χρόνια για σοβαρούς λόγους υγείας, τεκμηριωμένους από ιατροσυμβούλιο (Ν. 152(Ι)/1999, άρθρο 2(β)).

2000
Τον Ιανουάριο 2000 αξιολογήθηκαν και εγκρίθηκαν από τα κατά νόμο αρμόδια σώματα ΚΥΣΑΤΣ και ΣΕΚΑΠ 118 προγράμματα σπουδών που πρόσφεραν ιδιωτικές σχολές τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, γεγονός που επέτρεψε σε ένα μεγάλο αριθμό φοιτητών των ιδιωτικών σχολών να λάβουν την επιχορήγηση.

2001
Το φοιτητικό κίνημα και η ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ βρίσκονται ξανά έξω από το προεδρικό και πετυχαίνουν να αποκτήσουν δικαίωμα στη χορηγία και οι φοιτητές των ιδιωτικών σχολών που φοιτούν σε τριετείς και τετραετείς κλάδους σπουδών και μεταπτυχιακής εκπαίδευσης (Ν. 103(Ι)/2001, άρθρο 5).

Η ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ, διεκδικεί περαιτέρω διεύρυνση του κύκλου των δικαιούχων με την προσθήκη όσων φοιτούν σε μονοετείς και διετείς κλάδους σπουδών στις ιδιωτικές σχολές και όσων εργάζονται. Επιπρόσθετα, η ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ διεκδικεί παράταση της επιδότησης για λόγους ανεξάρτητους από την θέληση των φοιτητών και αύξηση της χορηγίας για τους τυφλούς φοιτητές.

Ωστόσο, αμέσως μετά τις βουλευτικές εκλογές, ο ΔΗΣΥ και η Πρωτοπορία αρχίζουν συντονισμένα επίθεση κατά της χορηγίας. Ο Ουράνιος Ιωαννίδης, τότε Υπουργός Παιδείας της Κυβέρνησης Κληρίδη, και ο Πρόδρομος Προδρόμου, τότε Βουλευτής του ΔΗΣΥ και Πρόεδρος της Επιτροπής Παιδείας της Βουλής, ζητούν αποκοπή της χορηγίας έτσι ώστε να δίνεται μόνο σε άπορους και άριστους. Η ΠΟΦΝΕ και η ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ απαντούν με μαζικές κινητοποιήσεις έξω από το Προεδρικό και αναγκάζουν την Κυβέρνηση Κληρίδη να υποσχεθεί ότι μέχρι τον Αύγουστο του 2001 θα καταθέσει νομοσχέδιο για να καλύπτει όλους τους φοιτητές.

2002
Η Κυβέρνηση αθετεί την υπόσχεσή της και οι φοιτητές κατευθύνονται ξανά μαζικά στο Προεδρικό, με την ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ να βρίσκεται στην ηγεσία του φοιτητικού κινήματος μέσα από την προεδρία της ΠΟΦΝΕ. Η Πρωτοπορία όχι μόνο απέχει αλλά προσπαθεί να εμποδίσει τους φοιτητές να συμμετάσχουν. Στην Αθήνα, Πρωτοπορία και Δράσις-ΚΕΣ, μπλοκάρουν οποιαδήποτε εμπλοκή της ΕΦΕΚ Αθήνας στις κινητοποιήσεις την ώρα που η ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ, ως ιδρυτικό μέλος της ΠΟΦΝΕ βρίσκεται σταθερά στην πρώτη γραμμή της διεκδίκησης.

Στο Πανεπιστήμιο Κύπρου, η Πρωτοπορία στις 12 Οκτωβρίου 2002, καταψηφίζει τη σχετική πρόταση της ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗΣ στη Γενική Συνέλευση με το επιχείρημα ότι «οι φοιτητές που βρίσκονται στο 5ο και 6ο έτος είναι φοιτητές της πιλόττας και του φραπέ και δεν τους αξίζει η χορηγία»(!).

Οι πιέσεις του φοιτητικού κινήματος καρποφορούν. Ο νόμος τροποποιείται ξανά και διευρύνει τον κύκλο δικαιούχων, με την προσθήκη φοιτητών που παρακολουθούν μονοετείς και διετείς κλάδους σπουδών στις ιδιωτικές σχολές. Με τον ίδιο νόμο στους δικαιούχους συμπεριλαμβάνονται και οι εργαζόμενοι φοιτητές των οποίων το εισόδημα δεν υπερέβαινε τις 5000 λίρες. Επίσης, το ύψος της επιδότησης για τυφλούς φοιτητές αυξήθηκε στις 1800 λίρες. Εγκρίνεται επίσης παράταση ενός χρόνου της επιδότησης για λόγους ανεξάρτητους από τη θέληση των φοιτητών για μονοετείς και διετείς κλάδους σπουδών και δύο χρόνων για τριετείς και τετραετείς κλάδους σπουδών (Ν.125(Ι)/2002, άρθρο 2(β)(ν) & (ζ) (i-ii)).

2005
Το 2005, η Κυβέρνηση του Τάσσου Παπαδόπουλου διευρύνει τον κύκλο των δικαιούχων της φοιτητικής χορηγίας και συμπεριλαμβάνει τους παντρεμένους φοιτητές, από τους οποίους η χορηγία είχε προηγουμένως αποκοπεί. Στο ίδιο πακέτο κοινωνικών μέτρων συμπεριλήφθηκε και η απόφαση για δημιουργία κρατικού ταμείου για τους άπορους φοιτητές, εκφράζοντας έτσι έμπρακτα την κοινωνική ευαισθησία της Κυβέρνησης του Τάσσου Παπαδόπουλου.

2006
Τον Οκτώβριο του 2006, η Κυβέρνηση του Τάσσου Παπαδόπουλου αυξάνει το όριο εισοδήματος των εργαζόμενων φοιτητών από 5000 λίρες σε 10000 λίρες (Ν.90(Ι)/2006). Στις συναντήσεις τις οποίες προηγήθηκαν, με τον Υπουργό Οικονομικών και τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, η Πρωτοπ&omicro