Περιουσιακό: Αναφαίρετο Ανθρώπινο Δικαίωμα

Η ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ αντιλαμβάνεται το Κυπριακό Πρόβλημα ως θέμα εισβολής, κατοχής και εποικισμού και όχι ως διακοινοτικό πρόβλημα. Ως θέμα ξένων επεμβάσεων και καταπάτησης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων του συνόλου του κυπριακού λαού. Ως θέμα παραβίασης της ανεξαρτησίας και της εδαφικής ακεραιότητας της Κυπριακής Δημοκρατίας. Επιδιώκουμε ειρηνική λύση του Κυπριακού μέσω διαλόγου στα πλαίσια των Ηνωμένων Εθνών, στη βάση των περί Κύπρου ψηφισμάτων και αποφάσεων του ΟΗΕ και των Συμφωνιών Υψηλού Επιπέδου. Η λύση πρέπει να συνάδει με το διεθνές δίκαιο, τις αποφάσεις των διεθνών δικαστηρίων και το ευρωπαϊκό κεκτημένο. Η λύση του Κυπριακού πρέπει να τερματίζει την κατοχή και να απομακρύνει τα ξένα στρατεύματα και όλους τους εποίκους. Να διασφαλίζει την ανεξαρτησία, την κυριαρχία, την εδαφική ακεραιότητα και την ενότητα της Κυπριακής Δημοκρατίας, χωρίς επεμβατικά δικαιώματα και χωρίς εγγυήσεις. Να διασφαλίζει πλήρως τα ανθρώπινα και πολιτικά δικαιώματα και την πρακτική εφαρμογή των βασικών ελευθεριών όλων των Κύπριων πολιτών, περιλαμβανομένου του δικαιώματος των προσφύγων για επιστροφή στις περιουσίες τους κάτω από συνθήκες ασφάλειας.

Περιουσιακό
Αναντίλεκτα, το περιουσιακό αποτελεί ένα από τα πιο κρίσιμα κεφάλαια του κυπριακού προβλήματος καθώς άπτεται των δικαιωμάτων των προσφύγων για επιστροφή στις περιουσίες τους. Το περιουσιακό, το εδαφικό και το θέμα των εποίκων αποτελούν τις πιο σημαντικές πτυχές του κυπριακού προβλήματος, καθώς θεμελιώνουν σε μεγάλο βαθμό το περιεχόμενο της λύσης και κατ' επέκταση το χαρακτήρα της.

Παρά τις έγκαιρες και ορθές προειδοποιήσεις μας για συζήτηση των κεφαλαιωδών ζητημάτων του περιουσιακού, του εδαφικού και των εποίκων, στην έναρξη των απευθείας διαπραγματεύσεων, εντούτοις ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, κακώς, επικεντρώθηκε στη συζήτηση, για δύο και πλέον χρόνια, του κεφαλαίου της διακυβέρνησης, καταφεύγοντας μάλιστα σε προτάσεις όπως η εκ περιτροπής προεδρία και σταθμισμένη ψήφος, ο μηχανισμός επίλυσης αδιεξόδων, και η αποδοχή παραμονής αριθμού εποίκων. Προτάσεις με τις οποίες ξεκάθαρα διαφωνήσαμε.

Η ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ διαχρονικά υποστήριζε πως:

1. Το δικαίωμα στην περιουσία είναι αναφαίρετο ανθρώπινο δικαίωμα, είναι αυθύπαρκτο και κατοχυρώνεται από το Διεθνές Δίκαιο και το Ευρωπαϊκό Δίκαιο.
2. Το αναφαίρετο δικαίωμα της ιδιοκτησίας δεν μπορεί με κανένα τρόπο να παραβιαστεί. Σε καμιά περίπτωση δεν μπορεί ο σφετεριστής να αποκτά ιδιοκτησιακά δικαιώματα ή συμφέρον σε περιουσία που έχει αποκτηθεί διά της βίας ή παράνομα.
3. Η λύση του περιουσιακού πρέπει να διασφαλίζει το δικαίωμα των προσφύγων για επιστροφή στις περιουσίες και την πρακτική εφαρμογή των πολιτικών τους ελευθεριών.
4. Ο πρώτος λόγος για την τύχη των περιουσιών ανήκει στους ίδιους τους ιδιοκτήτες, οι οποίοι πρέπει να αποφασίζουν ελεύθερα κατά πόσο επιθυμούν αποκατάσταση, ανταλλαγή ή αποζημίωση της περιουσίας τους.
5. Σε ζητήματα που αφορούν το δικαίωμα στην περιουσία και το δικαίωμα στην επιστροφή δεν πρέπει να γίνεται καμιά διάκριση στη βάση εθνοτικών κριτηρίων ή άλλων κριτηρίων που συνιστούν διάκριση. Όλοι οι πρόσφυγες, όλοι οι εκτοπισμένοι πρέπει να αντιμετωπίζονται ως πολίτες της Κυπριακής Δημοκρατίας και ως ευρωπαίοι πολίτες.
6. Όλοι οι πρόσφυγες θα πρέπει να έχουν το δικαίωμα να επανακτήσουν τις περιουσίες τους κάτω από συνθήκες που θα εγγυώνται την ασφάλεια για την εκεί εγκατάστασή τους, με δικαίωμα ελεύθερης διακίνησης και με διασφαλισμένη την αξιοπρεπή διαβίωσή τους.
7. Όλοι οι πρόσφυγες και όλοι οι ιδιοκτήτες που στερήθηκαν την περιουσία τους λόγω της τουρκικής εισβολής και κατοχής δικαιούνται αποζημίωση για απώλεια χρήσης, την οποία θα πρέπει να καταβάλει η Τουρκία εξ ολοκλήρου.

Η ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ αφού μελέτησε τις προτάσεις της Ε/Κ και Τ/Κ πλευράς, στη βάση των διαχρονικών και πάγιων θέσεων μας, διαπιστώνει τα εξής:

Προτάσεις Ε/Κ
Το σύνολο των προτάσεων του Προέδρου Χριστόφια, χαρακτηρίζεται από ασάφειες και αντιφάσεις που περιορίζουν, νοθεύουν και αναιρούν τις πάγιες αρχές και θέσεις της ελληνοκυπριακής πλευράς και κατά συνέπεια εγκυμονούν σοβαρότατους κινδύνους, σε βαθμό τέτοιο που οι προτάσεις δεν μπορούν να αποτελέσουν τη βάση λύσης του κυπριακού προβλήματος, είναι απαράδεκτες και πρέπει να αποσυρθούν από την τράπεζα των διαπραγματεύσεων.

Ενδεικτικά, επισημαίνουμε ορισμένα σημεία των προτάσεων του Προέδρου Χριστόφια τα οποία είναι προβληματικά:

1. Δικαιώματα Ιδιοκτήτη: αν και ιεραρχείται ως πρώτη η επιλογή του νόμιμου ιδιοκτήτη, η ιεράρχηση έπεται των όποιων κριτηρίων, γεγονός που εξανεμίζει την επιλογή αποκατάστασης των περιουσιών. Η αποκατάσταση πρέπει να είναι ο κανόνας και όχι η εξαίρεση. Επίσης, οι αναφορές για προσωρινή παραμονή των σφετεριστών στις περιουσίες των νομίμων ιδιοκτητών μέχρι την μεταφορά τους πρέπει να επαναδιατυπωθούν κατά τρόπο που να ξεκαθαρίσει ότι πρόκειται για προσωρινή παραμονή και ότι οι ιδιοκτήτες δεν χάνουν με κανένα τρόπο τα δικαιώματα στην περιουσία τους.
2. Επιτροπή Περιουσιών: παρέχονται υπερβολικές και ασαφείς εξουσίες στην επιτροπή περιουσιών όπως για παράδειγμα η δυνατότητα να αποφασίζει για την ιδιοκτησία του ακινήτου. Η επιτροπή περιουσιών θα πρέπει να επιβεβαιώνει την κυριότητα στην ιδιοκτησία και όχι να αποφασίζει γι' αυτή. Οι επίσημοι κτηματολογικοί τίτλοι που έχουν εκδοθεί από την Κυπριακή Δημοκρατία πρέπει να αποτελούν ικανό τεκμήριο απόδειξης. Πρέπει να τεθούν συγκεκριμένα πλαίσια και προσδιορισμοί ώστε να μην αιωρούνται οποιεσδήποτε ασάφειες και να περιορισθούν οι υπερεξουσίες.
3. Ασαφείς Όροι: όροι όπως «δυσανάλογη ταλαιπωρία» και «ισχυροί και συνεχείς δεσμοί» που αφορούν τον χρήστη, είναι ασαφείς και προβληματικοί, αφού μπορεί να αποτελέσουν άλλοθι για μηδενική αποκατάσταση. Επίσης, όροι όπως «δημόσια ωφέλεια» και «περιουσίες οι οποίες είναι πρακτικά αδύνατον να αποκατασταθούν» πάσχουν, γιατί δεν προσδιορίζεται επακριβώς και περιοριστικά το περιεχόμενο τους, γεγονός που μπορεί να οδηγήσει σε αμφιλεγόμενες και αόριστες ερμηνείες.
4. Σφετεριστές: είναι απαράδεκτο ο σφετεριστής, ο παράνομος κάτοχος ελληνοκυπριακών περιουσιών, να ορίζεται ως «χρήστης». Ο σφετεριστής εξισώνεται με τον ιδιοκτήτη και αποκτά δικαιώματα επί των περιουσιών. Η αναφορά στις τρέχουσες συνθήκες στέγασης και την οικογενειακή κατάσταση του ιδιοκτήτη σε σχέση με τα αντίστοιχα του σφετεριστή ως κριτηρίων για την αποκατάσταση περιουσίας είναι ιδιαίτερα προβληματική.
5. Αποζημιώσεις: οι πρόνοιες των προτάσεων που αφορούν τις αποζημιώσεις είναι ασαφείς και συγκεχυμένες. Οι προτάσεις ουσιαστικά απαλλάσσουν και αποενοχοποιούν την Τουρκία από τα τετελεσμένα της εισβολής. Θα πρέπει η Τουρκία να αναλάβει τις ευθύνες της καταβάλλοντας αποζημιώσεις στους πρόσφυγες. Επίσης, οι αναφορές στον τρόπο υπολογισμού των αποζημιώσεων δεν είναι σαφείς και πρέπει να ξεκαθαρίσει ο τρόπος και η βάση υπολογισμού των αποζημιώσεων.
6. Χρονοδιαγράμματα: Η διαδικασία των αιτήσεων σχετικά με τις περιουσίες περιορίζεται στους 12 μήνες και σε περίπτωση που κάποιος πρόσφυγας δεν καταθέσει έγκαιρα την αίτηση του χάνει την περιουσία του.
7. Περιορισμοί: Οι πρόσφυγες κάτω των 10 ετών κατά την εισβολή δεν θα έχουν το δικαίωμα της αποκατάστασης. Επίσης, η έκταση της γης στην οποία υπάρχει άμεση αποκατάσταση περιορίζεται στα 7500 τετραγωνικά μέτρα. Οι ηλικιακοί και άλλοι τεχνητοί περιορισμοί δεν μπορούν να γίνουν αποδεκτοί καθώς αφαιρούν και περιορίζουν το δικαίωμα επιστροφής και αποκατάστασης από μερίδα προσφύγων. Το δικαίωμα αποκατάστασης πρέπει να εφαρμόζεται στο σύνολο της περιουσίας και το όριο ηλικίας πρέπει να απαλειφθεί ώστε όλοι οι πρόσφυγες να έχουν τον πρώτο λόγο στις περιουσίες τους.
8. Δικαστήριο Περιουσιών: Το Δικαστήριο Περιουσιών αποφασίζει εάν ο ιδιοκτήτης δικαιούται ή όχι αποζημίωση για την απώλεια χρήσης. Επίσης, οι αποφάσεις του Δικαστηρίου Περιουσιών είναι τελεσίδικες και δεν υπόκεινται σε έφεση. Εκ των πραγμάτων, οι πρόσφυγες και οι πληγέντες της εισβολής εδώ και 36 χρόνια δεν μπορούν να αξιοποιήσουν τις περιουσίες τους και οι αποζημιώσεις για απώλεια χρήσης δεν πρέπει να υπόκεινται σε απόφαση του Δικαστηρίου Περιουσιών.
9. Προβληματικές Περιουσίες: Στις περιπτώσεις πολλαπλής κυριότητας (λόγω κληρονομικότητας), αν ένας από τους συνιδιοκτήτες δεν συμφωνεί για αποκατάσταση τότε όλοι οι συνιδιοκτήτες χάνουν το δικαίωμα αποκατάστασης. Πρέπει να διευκρινιστεί ότι προτεραιότητα θα έχουν οι ενδιαφερόμενοι κληρονόμοι για αποκατάσταση και να δικαιούνται να προβαίνουν σε σχετικές διευθετήσεις, όπως για παράδειγμα η εξαγορά μεριδίων.
10. Έποικοι: στο έγγραφο δεν διευκρινίζεται ο χρόνος και ο τρόπος αποχώρησης των εποίκων που θα πρέπει να είναι συγκεκριμένος και βραχυπρόθεσμος. Επίσης, στο έγγραφο αναφέρεται πως οι έποικοι θα τύχουν αποζημιώσεων. Η όποια αποζημίωση πρέπει να γίνει ξεκάθαρο πως θα καταβληθεί από την κατοχική δύναμη και όχι από τους ελληνοκυπρίους. Δηλαδή, να μην αποζημιώσει το θύμα τον θύτη.

Προτάσεις Τ/Κ
Μέσα από τις προτάσεις της Τ/Κ πλευράς για το περιουσιακό είναι ξεκάθαρο πως η Τ/Κ πλευρά εμμένει σε λύση δύο κρατών. Οι προτάσεις της Τ/Κ πλευράς είναι απαράδεκτες και ετεροβαρείς αφού διασφαλίζουν μόνο τα δικαιώματα των Τουρκοκυπρίων. Επίσης, εμπεριέχουν αρκετές εποικοδομητικές ασάφειες που εξυπηρετούν τον πάγιο στόχο της Τουρκίας για μονιμοποίηση και νομιμοποίηση της κατοχής ελληνοκυπριακών περιουσιών στα κατεχόμενα. Ως εκ τούτου, τασσόμαστε υπέρ της πλήρης απόρριψης τους. Ενδεικτικά αναφέρουμε τους εξής λόγους:

1. Οι βασικές αρχές των τουρκοκυπριακών θέσεων παραμένουν αναλλοίωτες, δηλαδή, παραμένει η θέση ότι η αποζημίωση είναι η κύρια θεραπεία.
2. Για τον περιορισμένο αριθμό περιπτώσεων όπου τα κριτήρια επιτρέπουν την αποκατάσταση, αυτή περιορίζεται μέσω της επιβολής οροφών οι οποίες δεν προσδιορίζονται. Συγκεκριμένα, οι τουρκικές προτάσεις αναφέρουν ως «γενικό κανόνα για αποκατάσταση» την επιβολή οροφών σε κάθε χωριό, δήμο ή κοινότητα και φθάνει μέχρι και συγκεκριμένο αριθμό κατοικιών.
3. Η τουρκική πλευρά προτείνει τη θεραπεία της «εναλλακτικής περιουσίας» από περιουσίες εκτοπισμένων στις περιοχές που θα επιστραφούν υπό ελληνοκυπριακή διοίκηση, είτε από κρατική ή εκκλησιαστική/βακούφικη περιουσία. Ως απότοκο αυτής της πρότασης τίθενται περιορισμοί, με βάση την αξία τους, στην αποκατάσταση περιουσιών στις περιοχές που θα επιστραφούν υπό ελληνοκυπριακή διοίκηση προκειμένου να «αποκατασταθούν» σε αυτές τις περιοχές περιουσιακά δικαιώματα εκτοπισμένων που προέρχονται από περιοχές που θα παραμείνουν υπό τουρκοκυπριακή διοίκηση. Με βάση αυτή την πρόταση θα είναι δυνατόν να γίνει η αποκατάσταση περιουσιακών δικαιωμάτων ενός Ελληνοκύπριου ιδιοκτήτη περιουσίας στην Κερύνεια επί ακίνητης περιουσίας άλλου εκτοπισμένου στην Αμμόχωστο.
4. Η πρόταση για τη δημιουργία «Εταιρείας Ανάπτυξης Γης» αφορά στην ουσία αναπτύξεις σε εγκαταλελειμμένες τουρκοκυπριακές περιουσίες στις ελεύθερες περιοχές ως μέσο επαύξησης της αξίας τουρκοκυπριακών περιουσιών προκειμένου να αποζημιωθούν Ελληνοκύπριοι ιδιοκτήτες περιουσιών στα κατεχόμενα. Ιδιαίτερη μνεία θα πρέπει να γίνει στην αναφορά στην περίκλειστη περιοχή των Βαρωσίων για την οποία προφανής στόχος είναι η αύξηση της αξίας των περιουσιών και η συναφής μείωση της έκτασης που θα αποκατασταθεί στους Βαρωσιώτες ώστε να αποζημιωθούν εκτοπισμένοι ιδιοκτήτες από άλλες περιοχές. Δηλαδή η ουσία της πρότασης αφορά τη χρηματοδότηση εν πολλοίς εκ μέρους των Ελληνοκυπρίων της αύξησης της αξίας των τουρκοκυπριακών περιουσιών για την ικανοποίηση, μέσω αποζημιώσεων, των εκτοπισμένων στους οποίους δεν θα επιστραφούν οι περιουσίες τους.
5. Η δημιουργία του «Εγγυημένου Δικαιώματος Αποπληρωμής» (Guaranteed Financial Entitlement) είναι χωρίς αντίκρισμα διότι εάν μετά πάροδο ορισμένων σταδίων αποπληρωμής γίνει αναγκαστική πώληση, οι αγοραστές μπορεί να είναι μόνο Τουρκοκύπριοι αφού αναφέρεται ότι στη δημοπρασία θα μπορούν να συμμετέχουν μόνο Τουρκοκύπριοι. Γενικά οι θέσεις της τουρκοκυπριακής πλευράς για την αγοραστική αξία Ελληνοκυπριακών περιουσιών δεν έχουν μεταβληθεί.

Για την ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ, η συνέχιση του αντικατοχικού αγώνα που διεξάγει ο λαός μας δεν είναι επιλογή αλλά υποχρέωση. Η υπομονή, η επιμονή και η διαρκής εγρήγορση αποτελούν απαραίτητα όπλα σε αυτή την προσπάθεια. Ως κυπριακός ελληνισμός, διεξάγουμε ένα αντικατοχικό αγώνα εθνικής επιβίωσης στα πλαίσια του οποίου πρέπει να αξιοποιήσουμε όλα τα προσφερόμενα πολιτικά μέσα. Σε αυτή την προσπάθεια πρέπει να παραμένουμε στοχοπροσηλωμένοι στις αρχές και στις αξίες αυτού του αγώνα. Στόχος μας είναι η δημιουργία ενός περιβάλλοντος ειρήνης και ασφάλειας, όπου όλοι οι νόμιμοι πολίτες της Κυπριακής Δημοκρατίας θα μπορούν να ζουν ελεύθεροι σε ένα κράτος δικαίου. Η λύση του κυπριακού πρέπει να αποκαθιστά τους πρόσφυγες και τους πληγέντες της εισβολής. Όμως ταυτόχρονα πρέπει να καθιστά τις επόμενες γενιές, ισότιμους πολίτες ενός κυρίαρχου κράτους, χωρίς κανένα Τούρκο στρατιώτη, χωρίς καμία τουρκική εγγύηση, χωρίς κανένα τουρκικό επεμβατικό δικαίωμα.