Οι Αγνοούμενοι

Ως αποτέλεσμα της τουρκικής εισβολής στην Κύπρο, προέκυψε και το τραγικό και ανθρωπιστικό θέμα των αγνοουμένων. Περίπου 1.474 άνθρωποι, στρατιωτικοί και άμαχοι, συμπεριλαμβανομένων γυναικών και παιδιών, είτε συνελήφθηκαν από τις τουρκικές δυνάμεις εισβολής κατά τη διάρκεια του Ιουλίου και Αυγούστου του 1974, είτε εξαφανίστηκαν πολύ μετά τη λήξη των εχθροπραξιών σε περιοχές που βρίσκονταν υπό τον έλεγχο του τουρκικού στρατού.

Ως αποτέλεσμα των επίμονων προσπαθειών της κυπριακής κυβέρνησης και των συγγενών των αγνοουμένων και ύστερα από σχετικά ψηφίσματα της Γενικής Συνέλευσης των Ηνωμένων Εθνών συστάθηκε το 1981, η Διερευνητική Επιτροπή Αγνοουμένων (ΔΕΑ). Οι όροι εντολής της Επιτροπής, η οποία λειτουργεί υπό την αιγίδα και τη συμμετοχή των Ηνωμένων Εθνών, είναι η διερεύνηση και διακρίβωση της τύχης των αγνοουμένων της Κύπρου. H ΔΕΑ είναι τριμελής επιτροπή, ένα μέρος για κάθε πλευρά και το Τρίτο Μέρος που διορίζεται από το Γενικό Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών. Το έργο της ΔΕΑ για τις εκταφές, την ταυτοποίηση και την επιστροφή των λειψάνων άρχισε στις 24 Αυγούστου 2006. Τα τελευταία δυόμισι χρόνια, η ΔΕΑ έχει προχωρήσει στην εκταφή 486 λειψάνων από τα οποία ταυτοποιήθηκαν τα 135, 104 Ε/κ και 31 Τ/κ. Οι ταυτοποιήσεις λειψάνων, εν τω μεταξύ, συνεχίζονται.

ΕΔΑΔ: η Τουρκία παραβιάζει ανθρώπινα δικαιώματα αγνοουμένων και συγγενών τους

Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων ( ΕΔΑΔ ), σε απόφασή του στις 10.5.2001 στην τέταρτη διακρατική προσφυγή της Κύπρου εναντίον της Τουρκίας ( Application no.25781/1994 ) εξετάζοντας και το θέμα της παραβίασης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων των αγνοουμένων και των συγγενών τους, αποφάνθηκε ότι υπήρξαν συνεχείς παραβιάσεις εκ μέρους της Τουρκίας των άρθρων 2, 3 και 5 της Ευρωπαϊκής Συνθήκης Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων. Τα εν λόγω άρθρα αφορούν το δικαίωμα ζωής, ελευθερίας και ασφάλειας και την απαγόρευση απάνθρωπης ή ταπεινωτικής συμπεριφοράς. Σύμφωνα με την απόφαση, η Τουρκία απέτυχε να διεξαγάγει αποτελεσματική έρευνα για την τύχη των Ελληνοκυπρίων αγνοουμένων που εξαφανίστηκαν κάτω από συνθήκες που έθεταν σε κίνδυνο τη ζωή τους ή βρίσκονταν υπό τουρκική κράτηση την ώρα της εξαφάνισής τους. Το Δικαστήριο έκρινε επίσης ότι η σιωπή της Τουρκίας απέναντι στις πραγματικές ανησυχίες των συγγενών των αγνοουμένων ισοδυναμεί με απάνθρωπη συμπεριφορά.

Στις 7 Ιουνίου 2005, η Επιτροπή Υπουργών του Συμβουλίου της Ευρώπης υιοθέτησε ενδιάμεσο ψήφισμα, το οποίο καλεί την Τουρκία να εκπληρώσει τις υποχρεώσεις της.

Το Γ΄Τμήμα του ΕΔΑΔ δεν αποδέχεται τον όρο «υποθετικά νεκροί»

Το 1990 καταχωρήθηκαν στο ΕΔΑΔ εννιά ατομικές προσφυγές εναντίον της Τουρκίας που αφορούσαν τους αγνοούμενους : Ανδρέα Βαρνάβα, Ανδρέα Λοϊζίδη, Φίλιππο Κωνσταντίνου, Δημήτρη Θεοχαρίδη, Πανίκο Χαραλάμπους, Ελευθέριο Θωμά, Σάββα Χατζηπαντελή-ταυτοποιήθηκαν τα λείψανά του -, Σάββα Αποστολίδη και Λεοντή Δημητρίου Σαρμά.

Στις 10/1/2008 το Τρίτο Τμήμα του ΕΔΑΔ σε απόφασή του για την πιο πάνω υπόθεση καταδικάζει την Τουρκία για παραβιάσεις άρθρων της Ευρωπαϊκής Συνθήκης Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων ενώ δεν αποδέχεται τον όρο "υποθετικά νεκροί" που επιχείρησε να εισαγάγει η Τουρκία για τους αγνοούμενους. Συγκεκριμένα, η απόφαση, μεταξύ άλλων, επισημαίνει:

• Συνεχόμενη παραβίαση του Άρθρου 2 (δικαίωμα ζωής) επειδή η Τουρκία απέτυχε να διεξαγάγει αποτελεσματική έρευνα για την τύχη των αγνοουμένων.
• Συνεχόμενη παραβίαση του Άρθρου 3 (απαγορεύει την απάνθρωπη και ταπεινωτική μεταχείριση).
• Συνεχόμενη παραβίαση του Άρθρου 5 (δικαίωμα στην ελευθερία).
• Επιδίκαση δικαστικών εξόδων εναντίον της Τουρκίας ύψους 4.000 ευρώ για κάθε προσφυγή.